“คราบใต้เหงือก” คือปัญหาที่หลายคนมองไม่เห็น แต่ส่งผลต่อเหงือก กลิ่นปาก และสุขภาพช่องปากได้มากกว่าที่คิด บทความนี้จะพาไปรู้จักว่า เกลารากฟันคืออะไร, เกลารากฟันต่างจากขูดหินปูนอย่างไร, ใครควรทำ และดูแลตัวเองอย่างไรหลังทำ โดยเป้าหมายของการเกลารากฟันคือช่วยลดคราบสะสมใต้เหงือกและทำให้เหงือกกลับมาแข็งแรงขึ้น1
คราบใต้เหงือกคืออะไร และทำไมต้องใส่ใจ
คราบใต้เหงือกคือคราบพลัคและหินปูนที่สะสมลึกลงไปบริเวณรากฟัน ซึ่งเป็นจุดที่แปรงสีฟันทำความสะอาดได้ไม่ทั่วถึง1 หากปล่อยให้สะสมต่อเนื่อง อาจทำให้เหงือกอักเสบ เลือดออกง่าย เหงือกร่น มีกลิ่นปาก และอาจลุกลามเป็นโรคเหงือกได้1
เพราะแบบนี้ การดูแลคราบพลัคทุกวันจึงเป็นจุดสำคัญในการ ยับยั้งคราบพลัคสำหรับผู้ใหญ่ และ ยับยั้งคราบพลัคสำหรับวัยรุ่น เพื่อช่วยลดโอกาสที่คราบจะสะสมลึกจนกระทบต่อเหงือกในระยะยาว
เกลารากฟันคืออะไร
เกลารากฟันคือการทำความสะอาดลึกใต้เหงือก เพื่อกำจัดคราบพลัค คราบหินปูน และสิ่งสกปรกที่เกาะบนผิวรากฟัน2 จุดสำคัญไม่ได้มีแค่เรื่องฟันสะอาดขึ้น แต่ยังช่วยลดการระคายเคืองของเหงือก และเปิดโอกาสให้เหงือกฟื้นตัวได้ดีขึ้น2
ถ้าอธิบายแบบง่าย ๆ คำว่า “เกลารากฟัน” ก็คือการเก็บรายละเอียดในบริเวณที่แปรงสีฟันไปไม่ถึง โดยเฉพาะจุดลึกใต้ขอบเหงือกที่มองไม่เห็นจากภายนอก
เกลารากฟันต่างจากขูดหินปูนอย่างไร
ขูดหินปูน: ทำความสะอาดบนและรอบ ๆ เหงือก
การขูดหินปูนมุ่งกำจัดคราบและหินปูนที่เกาะอยู่บนผิวฟันและบริเวณขอบเหงือกที่มองเห็นได้ เป็นการดูแลพื้นฐานที่หลายคนทำเป็นประจำเพื่อช่วยให้ช่องปากสะอาดขึ้น3
เกลารากฟัน: ทำความสะอาดลึกใต้เหงือก
การเกลารากฟันจะเน้นบริเวณที่คราบสะสมลึกลงไปใต้เหงือกและบนผิวรากฟัน มักใช้เมื่อมีปัญหาเหงือกอักเสบหรือโรคปริทันต์ เพื่อช่วยลดการสะสมของคราบและทำให้เหงือกมีโอกาสฟื้นตัวมากขึ้น2
สรุปความต่างแบบสั้น
ขูดหินปูน = ดูแลระดับพื้นผิวและขอบเหงือก
เกลารากฟัน = ดูแลลึกลงไปใต้เหงือกเพื่อช่วยหยุดการสะสมของคราบและการอักเสบ
ใครควรเกลารากฟัน
ผู้ที่อาจเหมาะกับการเกลารากฟัน มักเป็นคนที่มีเหงือกบวม แดง หรือเลือดออกง่ายเวลาแปรงฟัน ผู้ที่มีกลิ่นปากเรื้อรังแม้แปรงฟันสม่ำเสมอ ผู้ที่มีคราบหินปูนสะสมใต้เหงือกหรือเหงือกร่น และผู้ที่ทันตแพทย์ประเมินว่ามีความเสี่ยงต่อโรคเหงือกหรือโรคปริทันต์1
สำหรับเด็กโตหรือวัยรุ่นบางราย หากมีคราบพลัคสะสมมากจากการดูแลที่ไม่สม่ำเสมอ ก็อาจต้องรับคำแนะนำเฉพาะจากทันตแพทย์เช่นกัน เพื่อไม่ให้ปัญหาลุกลามในอนาคต
ขั้นตอนเกลารากฟันแบบทีละขั้น
1) ตรวจประเมินช่องปาก
ทันตแพทย์จะตรวจเหงือก ฟัน และระดับคราบสะสมใต้เหงือกอย่างละเอียด และอาจใช้เครื่องมือวัดร่องเหงือกเพื่อดูความลึกของปัญหา ก่อนวางแผนการดูแลที่เหมาะสม2
2) วางแผนการรักษา
ขั้นตอนนี้คือการอธิบายจุดที่ต้องทำ จำนวนครั้งที่อาจต้องใช้ และแจ้งเรื่องยาชาหรือวิธีลดความรู้สึกไม่สบายในระหว่างทำ เพื่อให้คนไข้เข้าใจและเตรียมตัวได้สบายใจขึ้น
3) ทำความสะอาดใต้เหงือก
ทันตแพทย์จะใช้เครื่องมือเฉพาะขจัดคราบพลัคและหินปูนที่เกาะบนผิวรากฟัน โดยเน้นทำอย่างละเอียดในบริเวณที่แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง2
4) ปรับผิวรากฟัน
หลังทำความสะอาดแล้ว จะมีการปรับผิวรากฟันให้เรียบขึ้น เพื่อลดโอกาสให้คราบกลับมาเกาะง่าย และช่วยให้เหงือกฟื้นตัวได้ดีขึ้น2
5) นัดติดตามผล
หลังทำ ทันตแพทย์จะประเมินว่าเหงือกดีขึ้นไหม มีจุดไหนต้องดูแลเพิ่มหรือไม่ เพราะการดูแลต่อเนื่องมีความสำคัญมากพอ ๆ กับวันทำหัตถการ
เจ็บไหม และต้องเตรียมตัวอย่างไร
เจ็บไหม
ความรู้สึกระหว่างทำขึ้นอยู่กับระดับการอักเสบและความไวของแต่ละคน หลายกรณีสามารถลดความไม่สบายด้วยยาชาเฉพาะที่ได้ ทำให้การรักษาเป็นไปได้สบายขึ้น2
วิธีเตรียมตัวก่อนทำ
ก่อนทำควรพักผ่อนให้เพียงพอ แจ้งประวัติสุขภาพ ยาที่ใช้ หรืออาการแพ้ให้ทันตแพทย์ทราบ และรับประทานอาหารก่อนทำตามคำแนะนำของคลินิกหากมีการใช้ยาชา นอกจากนี้ควรเตรียมใจว่าอาจมีความรู้สึกตึง ๆ หรือระบมเล็กน้อยหลังทำได้
การดูแลหลังเกลารากฟัน
หลังเกลารากฟัน ควรแปรงฟันเบา ๆ ตามคำแนะนำของทันตแพทย์ ใช้ไหมขัดฟันหรืออุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟันอย่างสม่ำเสมอ และเลี่ยงอาหารแข็งหรือระคายเคืองในช่วงแรกหากเหงือกยังไว4 หากมีอาการเสียวฟันหรือเหงือกระบม ก็ควรสังเกตอาการและทำตามคำแนะนำของแพทย์
ในชีวิตประจำวัน การเลือกผลิตภัณฑ์ที่อ่อนโยนก็ช่วยให้การดูแลต่อเนื่องทำได้ง่ายขึ้น เช่น แปรงสีฟัน ดาร์ลี่ ไฮ เดนซิตี้ กัม แคร์ ที่มีขนแปรงนุ่มแน่นพิเศษกว่า 350%10 พร้อมขนแปรงเรียวเล็ก 0.01 มม. ที่ช่วยนวดเหงือกอย่างอ่อนโยน10 และยังช่วยเพิ่มปริมาณฟองโฟมเมื่อใช้คู่กับยาสีฟัน ทำให้การแปรงฟันรู้สึกสะอาดได้ทั่วถึงมากขึ้น10
ยับยั้งคราบพลัคสำหรับผู้ใหญ่
ผู้ใหญ่มักมีปัจจัยเสี่ยงจากกาแฟ ชา บุหรี่ ความเร่งรีบ และการแปรงฟันไม่ทั่วถึง จึงควรดูแล 3 จุดหลักอย่างสม่ำเสมอ คือ แปรงฟันเช้า-ก่อนนอน ทำความสะอาดซอกฟัน และตรวจสุขภาพช่องปากเป็นประจำ5
วิธีดูแลง่าย ๆ ที่ทำได้ทุกวันคือ ใช้ยาสีฟันที่ช่วยเรื่องความสะอาด แปรงให้ถึงขอบเหงือกอย่างเบามือ และใช้น้ำยาบ้วนปากหรืออุปกรณ์เสริมตามความเหมาะสม สำหรับคนที่อยากดูแลคราบพลัคและความสะอาดในช่องปากอย่างต่อเนื่อง ดาร์ลี่ เฟรชโพรเทค 2in1 ยาสีฟัน ผสมน้ำยาบ้วนปาก เป็นอีกตัวช่วยที่น่าสนใจ เพราะรวมการแปรงและการกลั้วในหลอดเดียวตามแนวคิด 3 ขั้นตอน แค่แปรง กลั้ว บ้วน6 พร้อมช่วยให้ลมปากสะอาดหอมสดชื่นยาวนานด้วย 100% มินต์เอสเซนส์สกัดธรรมชาติ10 และให้ความสะอาดล้ำลึกกว่ายาสีฟันพื้นฐานของดาร์ลี่7 อีกทั้งยังมีกลิ่นปากไม่กลับมานาน 12 ชั่วโมง8 ช่วยลดการสะสมของแบคทีเรียในช่องปาก 99%9 และมีพลังขจัดคราบพลัค 3X10
ยับยั้งคราบพลัคสำหรับวัยรุ่น
วัยรุ่นมักมีพฤติกรรมกินจุบจิบ ดื่มหวาน หรือแปรงฟันไม่สม่ำเสมอ จึงมีโอกาสสะสมคราบพลัคได้ง่าย วิธีดูแลง่าย ๆ ที่ทำได้จริงคือ แปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ทำความสะอาดซอกฟัน ลดขนมหวานและเครื่องดื่มที่เหนียวติดฟัน และไปพบทันตแพทย์ตามนัด5
การเลือกผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากที่ใช้ได้ทุกวันก็ช่วยให้การดูแลเป็นเรื่องง่ายขึ้น เช่น การใช้ยาสีฟันที่ให้ความรู้สึกสดชื่นและช่วยดูแลความสะอาดในแต่ละวัน เพื่อสนับสนุนการยับยั้งคราบพลัคในวัยรุ่นอย่างสม่ำเสมอ
คำแนะนำเพื่อป้องกันคราบกลับมาอีก
การป้องกันคราบกลับมาอีก เริ่มจากการแปรงฟันให้ถูกวิธีและครบ 2 นาที ใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันเป็นประจำ ลดอาหารและเครื่องดื่มที่ทำให้คราบเกาะง่าย และตรวจฟันรวมถึงขูดหินปูนตามรอบที่ทันตแพทย์แนะนำ4
หัวใจสำคัญคือการดูแลทุกวันด้วยรูทีนที่ทำได้จริง เพื่อช่วยลดโอกาสกลับมาของคราบใต้เหงือก และการเลือกผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากที่เหมาะสม เช่น Darlie ก็เป็นส่วนหนึ่งของรูทีนป้องกันคราบพลัคระยะยาวได้เช่นกัน
สรุป
เกลารากฟันคือการทำความสะอาดลึกใต้เหงือกเพื่อช่วยลดคราบและการอักเสบ มีความแตกต่างจากการขูดหินปูนที่เน้นดูแลบริเวณผิวฟันและขอบเหงือก และมักทำเมื่อมีปัญหาเหงือกหรือคราบสะสมใต้เหงือก สิ่งสำคัญไม่แพ้กันคือการดูแลหลังทำและการป้องกันในชีวิตประจำวัน เพราะนี่คือหัวใจสำคัญของเหงือกที่แข็งแรงในระยะยาว
2. คลีฟแลนด์คลินิก. การขูดหินปูนและเกลารากฟัน - https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/23983-tooth-scaling-and-root-planing
3. อนามัยมีเดีย กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. 'หินปูน' ตัวร้าย ทำลายช่องปาก! - https://multimedia.anamai.moph.go.th/infographics/funyoungdee-dental-stone/
4. สมาคมปริทันตวิทยาแห่งอเมริกา. การขูดหินปูนและเกลารากฟัน - https://www.perio.org/for-patients/periodontal-treatments-and-procedures/non-surgical-treatments/
5. โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์. การดูแลสุขภาพช่องปากให้ถูกวิธี - https://www.siphhospital.com/th/news/article/share/oral-health-care
6. ครั้งแรกของดาร์ลี่
7. In vitro study, helps to remove more extrinsic stains compared with a blank control group using DARLIE Fluoride Toothpaste.
8. Clinically proven, compared with DARLIE regular fluoride toothpaste.
9. In vitro study, effectively kill 99.9% bacteria (Streptococcus mutans are commonly found in oral cavity).
10. 3x reduction of plaque index compared with a regular DARLIE toothpaste without Zinc Citrate after 3 months of usage.
11. Peppermint and spearmint oils in flavor are 100% original from natural plants
12. เปรียบเทียบจำนวนขนแปรงกับแปรงสีฟันชาร์โคลทั่วไปของดาร์ลี่ **ขนแปรงปลายเรียวบางกว่า 0.01 มม. เมื่อใช้คู่กับยาสีฟัน

